گاهی کمی شعر - محمد حامد نیکبخت
درامده بچه ایی پلاسیده
از میان دو ران
زمانی ،
به آهستگی از درد
با گوشواره
و چهل جفت گوش مچاله
به سجده افتاده
بر مهری
کوبیده به پیشانی
عاق کرده انگار
ننه ایی که خیلی پیر است
و چروک های روی صورتش
حتمن
تا کمر گاهش ادامه دارد ...
به گل که نشسته
هلالی له و محو
ماهی افتاده تر
ته زاینده رود
از سر شب
طاق ها و ابروی وارونه تو
دقیقا گوشه چشمی لذیذ
در سی و سه پستان شل شده پل
میان لب های ترک خورده و ترد...
تشت تشت
از آب خانه به رود
پپاپی تا زیر استخوان لگن
بالا بیاید
کفرم
از این همه چروک...
هر بار
گداخته و ابری
میان انگشتانم
سیگار
انگار
هوسم
کشیدنی
یا بوسیدنی
می رود که به آخر برسد ...
هربار
بهارکه همچنان سبز
زاینده رود، که روان
به پهلوی سیگار میزنم ،
با انگشت اشاره ضربه ایی
و ابری بلند و خمیده از انتها
............... به آب می افتد .
............... و ازاب می افتم .
چروک می شوم
چوروک می شوم
بازو بر بغل ، زانو در بغل
تا آب برود
یا آب ببرد ...
کوتاه و خزیده به ابتدا ...
تشت رخت و
دست کسی که آن را می چلاند
مشت می زند و
همه چیز را کف گرفته است
میان آن همه زیر پوش و جوراب و شورت
و آبی که سیاه
و این که نمی شود از دست برود
می شورد و شور …
توی دل من
به اندازه ی هراس سوختن پیرهن
با سیگار چرت نیمه شب
و بهتر که لخت باشم
و بهتر که گند !
و بهتر كه به ازای هر پسوندی، کودن
حالش این است
که ذاتا دیر باشد و
شسته رفته
خیال اش از نجاست پاک شود...
این که نمی شود
گم
هم
بازی در آورد و
از دست من
هیچ کاری بر نیاید...
عقلم به چفت در هم قد ندهد...
گوش بیخود مانده باشد به آن...
گیر داده ام به در پیچ کومه ام
گیر داده ام به واژه بیخود
تا حالا گیر داده ایی به واژه ی بیخود
که کش بیاید از یک طرف هی
- الهی پیش مرگت شوم،
- !........................ بیخود !
ابرو کشیده در هم
با تحکم بیخ .......
با تحکم... ود
بیـ ... که می گوید او،
من می روم تا لخ
می روم تا چوب سیگار دم دست
که استفاده کم می کنمش
که آن گوشه بیخود افتاده،
دم دست ...
سر راه ....
بیخود... بیخود...
شعرم پاره شده از چهار جا
لبم سیاه
بیخود شده انگار
از خود ...
خوب که دیدم فهمیدم که من می رفت
با کسی در زنبیل دستانش بی خود... !!!
دار
با چروک های بسیار بالاتنه و پائین
کنار هم انگار که صبح نشده باشد
وبرای ماندن
چیزی جز اویزانی باقی نماند
اگرپیداشد،
تا زمان زمان دارد
قایمش کند،
شلوارم توی مانتوی تو، گل چوب لباسی...
گذر
به دو خیار سبز قلمی
میان
فاصله سردی شدن تا بهانه تلخ
با رج مرتب طاقه های بلند
بی ربط
انگار که شطرنج انداخته روی تن پوست کنده ی
قاچ قاچ
چه ربط دارد
سیگار کشدن ناشتا ، چشم هنوز خواب
به گسی تلخی کونه بماند یا نه
و نمک دان
چیزی مثل یک لیوان چایی یکی در میان...
تا پس از یکی دو ساعت به این سان ،
آدم آدم شود
و فیلتر سیگار و کونه خیار را
با رها کردن سبابه روی شست
پرتاب کند به سمت پیاده روی ۱۳ طبقه پایین تر
از پنجره آشپزخانه رو به تراس
که فقط جای ایستادن دارد و
انداختن رخت به بند ...
ملتفتی ؟
چیزی این وسط حس شدنی ست به وضوح انگار که انگشتانت را بسابی
روی هم
بین کونه خیار و قاچ قاچ و سیگار
با نمک دان
و این که به ته می رسد
به گس
چیزی مثل چـِم چاره !
هی
سیگار می کشد ...
هی سیگار
می کشد هی
سیگار ...
تا دهن ،
هم کشیده شود ...
آغاز که می شود ...
گرسنه
راه میافتد آب
از دهانی که خشک...
می رندد گوجه ها را یکی یکی
با پوستی که گیر می کند لای سوراخ
كلفت شده آخر
از زخم روی زبان
سرخ می شود سرخ
در روحی دسته دار...
و می زند
یکی یکی به یکی
تخم ها را
تا آخری که
به لبی نوک تیز ...
... سفره می کنم شکمش را اینجا...
راست نمی شود موها
از این همه
جلیــز و
ولیـــز ؟
یا نمی دانم در دل
نمی افتد هراسی ناچیز ؟
مثل در رفتن فنر فندک
میان سبابه و شست ... !؟
که قرمزی صورتم از گوجه است ُ
تو
به اندازه ی تک تک لقمه ها ی ِ ایستاده سر گاز ،
معلوم نیست کجایی و
انگار
پیازی را با مشت کوبیده باشند روی شهر
.......................................................
........ به دهان ، باز
زبان می گیرم !
مجید قبادیان سوادکوهی :
در اين متن ما با ذهنيتي تنيده دردل عينيت طرفيم كه مجبورمان مي كند در پس پشت نخ روايت شعربه روايتي هم عرض ولي عميق تربرسيم و روايت متن پيش رو را ( با كدهائي نظير:دهاني خشك؛زخم زبان و...) با فرا متنهاي پيش روي اجتماعمان پيوند بزنيم؛كه بوي گند آنرا تنها ميتوان با پيازي كه با مشت كوبيده باشند روي شهر از بين برد.
ابوالفضل حسنی :
مواردی که ادم را بر می انگیزاند تا روی اینکار بنویسد را می توان بشکل زیر فا کتور کرد:
1- رسیدن حامد دراین کار به یک زبان تراش خورده تر که یک سرو گردن از زبان کارهای ما قبل پیشی گرفته است... اینجا زبان با بافت موسیقیایی که در بعضی سطر ها به نما یش گذاشته قصد ورود به حوزه های را دارد که شاید باید فربه تر ان را در کارهای بعد ازاین دنبال کرد
2- جز نگری موجود دراینجا گاهی انقدر کار کردی می شود که فراروی می کند از خودش و جنبه های القایی ان نسبت به روساخت فرمیک جلو زده و در انسان به هول اوری میرسد شاید متلاشگی انسان معاصر انقدر است که از در رفتن فنر فندک لای سبابه و شست هم می هراسد شاید !
3- لحا ظ بعضی صحنه ها یی نامتعارف شده در این متن خود به زایش معنا نیز کمک کرده است اگر این نبود لقمه ها مثل بچه ی ادم روی سفره نوش جان می شدند تا بالای سر اجاق گاز برای من مخا طب اضطراب نشخوار نکنند
...................................................................................................
اما تا کید اساسی من در این کار رسیدن از جزیت عینی به کلیت معنایی بوده است که راوی ان را از داخل اتاق روایت کرده ودر نهایت مکان روایت به کلیتی بزرگ تر با همان سازو کار می رسد تا بتواند فرا متن ها و معنا هارابرای مابشکا فد و این "پیاز "اخر سطر است که از جنس مجموعه ی عنا صر دخیل در متن می باشد اما همین که روی شهر می تر کد مرا به سمت گاز اشک اور پر تاب می کند....
شاد باشدو شا عر همیشه حامد
حسین مکی زاده :
خواندم... و گفته بودم که قبلی ها را... نیز هم.
کم تر این روز ها خوانده بودم شعری که نه تنها از تصویر بیرونی به ذهنیتی درونی راه ببرد بل که گزارش گونه گی عینیت پر تکنیک اش قربانی جذبه حس برانگیزش نشود. حالا اینجا تعادل گوارایی (لذت از سادگی و تصویر درخشان با حس و ذهنیتی که پیش می برد) را حس می کنم.
یک نکته ظریف:
اگر زبان اثر خودبرانگیخته است پس چرا من حس می کنم اسیر نوعی دام قافیه شده ام در "نمی افتد هراسی ناچیز؟" با موسیقی روانت نمی خواند. (آن دو تای قبلی ("لبی نوک تیز" و "جلیز و ولیز" خوب آمده بود در واقع بجا آمده بود).
لذت بردم. نمی گویم این تصویر یا آن تعبیر زیبا بود.
چیزهایی داری باز به یادم می آوری از آموزه های استاد نیکبخت و میرعلایی بزرگ... چیز هایی مثل :
یا نمی دانم در دل
نمی افتد هراسی ناچیز ؟
مثل در رفتن فنر فندک میان سبابه و شست ... !؟
این ظرافت های پنهان در تصویرساختن (صناعت به قول نیکبخت) آن روزها که اصفهان بودم!
تلخ وش :
اگر این را بپذیریم که دیگر هیچ متنی معنای ثابت ندارد . مبتنی بر این نظر . در تک اثرهای رقم خورده توسط شما . مرزهای زمان به خوبی شکسته می شوند .
در چند اثر که از شما مرور کردم . فرامتن ها ( که بر گرفته از خیال پرداری های ظریف بود ) بر متن ها چیره می شود و غلبه می یابد . قلم اسطوره ای را نشانه نمی رود و یا اسطوره سازی نمی کند و بیشتر با استعارات و نمادها و نشانه های ذهنی که برگرفته از رخدادهای ساده ی پیرامونی است به خلق شعر و چینش کلمات پرداخته می شود . این را نیز می توان از موفقیت های آثار شما بر شمرد .
هر چند برای گسترده نمودن دایره تعامل با مخاطب عام . الفاظ و واژگان از نظر معنایی تقلیل می یابند ولی در کلیت پیچیدگی خود را محفوظ می دارند . این تضاد ها برایم جالب بود .
دوست عزیز
شما فن و هنر- نقاشی را نیز در شعر خوب بکار می گیرید . به تعبیری گاهی هنر شهودی و هنر حضوری را توامان مورد استفاده قرا می دهید و این برگرفته از صبغه ی پیشین شما در نقش بندی است .
خانم ثابتی :
این شعر پر از "انسان " است. انسان همین عصر. همین روز ها. پر از تنهایی مفرط.
پر از سادگی موقعیت. فضا. فرم. موسیقی. معنی. تصویر. اعتراض.
سادگی خانه ، ظرف .
سادگی صدا( جلیز و لیز ، خوردن پوست تخم مرغ به هم ) ، رنگ ( قرمز ) تصویر ( ضیافت ناتمام سفره ای که درهیج جا پهن نشد و در کف ما هیتابه سفره شد ) بو ( املت و پیاز ) میل و لذت ( خوردن و سیر شدن ) عشق ( فقط او را خواستن که مساوی تمام شهر است )
با تحریک غریزه ی خوردن شروع می شود. خواست و لذتی عام. که بسادگی با آب دهان آشکار می شود . کافی است آتشی روشن کنی و رنده کنی و بشکنی و بساط عیش فراهم شود. اما همزمان که دارد زیبایی و سیری در ماهیتابه ی روحی روی آتش شکل می گیرد ، در روح انسان گرسنه هم میلی بالاتر نطفه می بندد. میل با او خوردن. همسفره شدن. میل گریز از تنهایی.
آنقدر که او دیگر مثل کودکی کاشف از دیدن صحنه کیمیاگری آشپزی و خلق طعم و بو به وجد و هراس نمی افتد . بلکه انگار دارد در ظرف روحش به هراس و هیجان و کیمیایی دیگر فکر می کند.
تدارک ضیافتی که سفره اش پهن نمی شود و او که نیست تا هم سفره باشد ، طعم دلچسب روغن و گوجه و تخم مرغ ، بوی گند پیاز می گیرد. شهر گند می گیرد از اینکه او را در خورد گم کرده. ( تو که معلوم نیست کجایی)
خوردن ، لقمه لقمه خوردن ، نشسته خوردن ، با او خوردن در این تنهایی همیشگی می شود با قساوت سفره کردن شکم ظرفی که محتوایش حالا دیگر رنگ گرفته ، زیبا شده قرمز - زرد -سفید با بوی مطبوع و تصویر لذتبخشی که از کلمه کلمه متن تا سطر چهاردهم به مشام و چشم مخاطب میرسد. می شود ایستاده و سر دستی خوردن و آنقدر بر افروخته و گزنده که دندان بجای غذا ، زبان بجود.
آقای نیکبخت این شعر تجسم جهانبینی و نوع نگاه توبه شعراست. عینی کردن درونی ترین حس های بشری. آنقدر که حرف اصلی تو مثل یک گل خوشرنگ در تار و پدر فرش خوش بافت کلامت ، پیچیده و نا پیدا شود.
راستی چه خبر از آن نگاه طناز ، گزنده و تکان دهنده ؟
انگار پیازی را با مشت کوبیده باشند روی شهر ... حال کردم حامد.
اما من شروع شعرت را دستکاری مختصری می کنم:
گرسنه
راه می افتد آب
از دهانی که خشک...
و بعد به جای تخم مرغ می گفتم تخم ...
جلیل قیصری :
عناصر شعر ی ا ز همان اغاز قرار است به تداعی ها بنشیند تداعی به -تنهایی-انتظار و میل به حضور دوست یا معشوق-رنج و سو ختن (جسمی که سرخ می شود در روحی دسته دار )-میل غریزی خوردن -(اشتهای مفرط به حضور دوست )-خود خوری ...بی حضور او . اما امتزاج عینی و ذهنی ویا عینی کردن ذهنیات و ذهنی کردن عینیات این تداعی های موازی را انچنان که باید به سر منزل مقصود نمی رسانند شاید علاقه ی نا خود اگاه شاعر به رنگ و بوم و عناصر عینی و تصویری که در نقاشی نسبت به شعر به گونه ای دیگر عمل می کنند عناصر عینی متن را گاه در روساخت متوقف می کند ویا به اشتراک معنایی همه جانبه نمی رساند به هر حال این تداعی ها نسبت به شعر قبلی بهتر نشسته اند اما کافی نیست .
در می بن دم
با صدای سوتی از لولا
در آغوشت
پخش
با دامن لری گل دار
انتهای کوچه پس کوچه های استانداری
و مزخرف این که با دو انگشت
پلک هایت را می کشی به سمت شقیقه
تا جایی که جا دارد
به پیچیده گی باز کردن گره شل روسری
یا ول کردن کیف از روی شانه به مبل
مانده این که
عزا بگیری برای شام و
ناخن ها همچنان جویده شوند
چه بهتر
که دو خروار ویرگول آویزان باشد از سقف
با دمایی که مناسبت دارد و مناسب است
برای انجماد
- گور پدرش ......
نرسیده به دروازدولت یک بقالی هست
مــی خــرم ...
می کوبم
در را به هم
و اینبار
لای لولا
جوری که چفت شویم میان آن
گهگاه که سرک می کشد دزدیده کسی...
می مالیم به هم
تا دیگر نسوتد و
بلند نشود...
* خیابان استانداری در مرکز شهر منتهی به دروازه دولت .
دید و نظر دوستان در ادامه مطلب
گوشی موبایلم تکان می خورد و
انگار
همه ی راه ها به جایی ختم می شود
تا بین نگاه کردن به شماره و فهمیدن،
جز جنجالی کوتاه
که در ارتعاشات ویبره حل شده است
باقی نماند.
و حکماً *
دست و دلم می لرزد
تا می آیم بپرسم تو کیستی...
و نشنیده،
انگار مری و معده ام را
از سیر و سرکه پر کرده باشند
پشتم عرق کند و
پا پا کنم
تا همه چیز زود تمام شود
پنهان که نیست،
هر چند آغاز نشده،
فرسنگ ها میان دو گوشی همراه مان فاصله باشد
من دوست دارم منتظر تکان خوردن و چرخیدن
بمانم ...
سوار بر فلکی
که از هم عقب بیافتیم و جلو ...
* حکماً = حکمن (از حکم) حتمن حکم شده = حتمن
